Güneş çarpmasının tanımı: Güneş çarpması ya da insolasyon olarak adlandırdığımız durum, boyun, ense ve kafanın uzun süre ve yoğun güneş etkisine maruz kalması durumunda oluşan, şiddetli sıcağın yol açtığı bir nevi doku hasarıdır. Aşırı ısı durumunda vücudumuzun ter bezleri tuzlu salgı şeklinde bu aşırı vücut ısısını dengeleyemez ve vücutta kaldırabileceğinden fazla ısı kalarak hararete dönüşür. Aşırı su kaybından dolayı kan koyulaşır. Bu durumdan genel metabolizma dengesi  etkilenir, hatta kafatasımızın hemen altında bulunan beyin zarları bile ileri derecede hasara uğrayabilir.
Bu süreci halihazırdaki bir enfeksiyon veya kronik hastalık daha da hızlandırır ve ayrıca bulunan ortamdaki havanın nem oranı, durgunluğu, kişinin üzerindeki giysilerin kalınlığı tetikleyici faktörlerdir.
Her ne kadar literatürde bu hastalığın hava sıcaklığının 40 santigrat derecenin üzerine çıktığında baş gösterdiği yazsa da, her insanın sıcağa dayanıklılığı çok farklıdır. Çocuklar, yaşlılar, kronik rahatsızlığı olan ya da moral çöküntüsü içinde olanlar, güneşi az gören ülkelerde yaşayanlar ve açık tenli insanlar daha düşük derecelerde de güneş çarpması yaşayabilirler.
Güneş çarpmasının sebepleri: Kafaları korumadan uzun süre deniz kenarı veya arazide direkt şiddetli güneş ışınlarına maruz kalma durumunda oluşur. Bilhassa çocuklar, açık tenli ve kafasında saçı olmayan veya seyrek saçlı insanlar bu hastalıktan şikayetçidirler.
Güneş çarpmasının semptomları: Yaz aylarında uzun süre doğrudan güneşe maruz kalmış insanlarda şu belirtiler gözlenmektedir.
-      Mide bulanması
-      Şiddetli baş ağrısı
-      Kafa bölgesinde hararet
-      Baş dönmesi
-Â Â Â Â Â Â Kusma
-      İç huzursuzluğu
-      Kalp çarpıntısı
-      Yüksek ateş
-      Kas krampları
-Â Â Â Â Â Â Genel halsizlik
-      Bilinç bozukluğu
Hastalığın gidişatı: Güneş çarpması durumunda bulantı, baş ağrısı ve baş dönmesi gibi tipik semptomlar esas güneş çarpmasından birkaç saat sonra hissedilir. Eğer kafa serinletilirse veya gölgeye gidilirse veya kafa güneşten korunursa bu semptomlar kısa bir süre sonra kendiliklerinden kaybolur.
Ne yazık ki güneş çarpması kapsamında bazan da komplikasyonlar olabiliyor. Özellikle şuurda bozukluk ya da bilinç kaybı yaşanabiliyor. Nadiren de olsa beyin ödemi bile oluyor ve bu da beyinde basınç oluşmasına sebep oluyor. Bu durum nefes darlığına, kramp ataklarına hatta komaya kadar götürebileceği için acilen hastaneye gidilmesi gerekir!!! SOS!!!
Â
Küçük çocuklarda bu durum çok çabuk menenjite dönüşebileceği için, çocukların kafalarını korumadan özellikle öğle güneşine çıkarılmamaları gerekir. O nedenle çocuklar yaz aylarında saat 10:00 -16:00 arasında güneşe çıkarılmamalı.
Güneş çarpması durumunda ilk müdahele:
- Panik yapılmamalı
·      Hasta hemen gölgeye taşınmalı, havadar bir yer daha da iyi olur
·      Hastanın kafası ve göğüs kısmı daha yukarda olmalı
| Â |
- Vücudu sıkan giysiler gevşetilmeli
- Hasta kusmak istiyorsa yan döndürülmeli
- Åžuur bozukluÄŸu veya kaybı ve diÄŸer dikkat çekici anormallik durumunda hemen doktor-ambulans çaÄŸrılmalı Â
- Tıbbi yardım gelene kadar ense, kafa ve boyun bölgeleri soğuk ve ıslak bezlerle serinletilmeli (yüksek ateş durumunda bütün vücudun ıslak bezlerle serinletilmesinde yarar var).
Â
Güneş çarpmasının tedavisi: Durumun tehlikeli olmadığından emin olduktan sonra diğer müdahelelere sıra gelmiştir.
-      Hastanın bilinci yerindeyse sadece su verilmeli, fakat buz gibi değil ılık su verilmeli.
-       Katı yiyecek verilmemeli!
-      Daha sonra mineral kaybını dengelemek için 1 lt suya 1 tatlı kaşığı sofra tuzu (deniz veya kaya tuzu tercih edilmeli) karıştırılıp içirtilmeli, her 10 dakikada bir yudum verilmeli.                                                             Â
-      Hasta ıslak bezler ile başta ense ve kafa bölgesinden serinletilmeli, çok daha sonra soğuk su banyosu dikkatlice yapılabilir. Dikkat! birden buz gibi su hararetli vücuda şok etkisi yapabilir.
-      Serinletici jeller kullanılabilir, ör. Aloe vera jeli
-       Herhangi bir bedensel aktiviteden uzak durulmalı, sabırlı olunmalı ve nekahat dönemi hasta kendini toparlayana kadar uzatılmalı.
Â
 Güneş çarpmasına karşı koruyucu önlemler:
Â
-      GüneÅŸli günlerde kafa bir ÅŸapka, eÅŸarp veya ÅŸemsiye ile korunmalı                    Â
-      Yüksek faktörlü güneş koruyucuları kullanılmalı
-      Ense ve boyun bölgesi de aynı şekilde korunmalı
-      Çok miktarda su tüketilmeli, yani normalin üzerinde
-      Tatil döneminde güneşe birden çıkılmamalı, süre yavaş yavaş uzatılmalı ve güneşin dik olduğu saatlerde güneşe çıkılmamalı
-       Yaz aylarındaki şehir ortamında yaşanan aşırı sıcak da çok tehlikelidir.  Bilhassa çocuk ve yaşlıların trafikte taşıt içinde kalmaları güneş çarpmasının zamanla artan  sebeplerinden biridir. O nedenle seyahatlarınıza bol su ile çıkın ve mümkünse günün serin saatlerinde seyehat etmeyi tercih edin.
                                                                                        Â
Güneş çarpmasında homeopatik ilaçlar ile ilkyardım doğal tıp alanında dünya çapında oldukça başarılı bir şekilde uygulanmaktadır, hatta hayat kurtarıcılığı tartışılmaz bir gerçek olarak kabul edilmektedir. Bu da homeopatinin hızlı etkisi ve ilaçlarının her seyahat çantasında rahat taşınabilir olmasından kaynaklanmaktadır. Bu konuda daha fazla bilgi edinmek için „güneş çarpmasında homeopatik ilkyardım“ başlıklı özel yazımı www.sadumankaraca.com dan okuyabilirsiniz.
Güneş tabii ki sadece çarpacak diye sakınmamaız gereken bir ateş gezegeni değildir. Güneşin yararlarını olduğu gibi, cildimize vereceği zararları da var kuşkusuz. Bu konuda ise „güneşin etkileri ve güneş yanığında Doğal Tıp desteği“ başlıklı yazımı yine www.sadumankaraca.com dan takip edebilirsiniz.
Åžaduman Karaca
