Son yıllarda bütün dünyada olduğu gibi Türkiye’de de çok insan detoks konusuna ilgi gösteriyor. Detoks (spa) merkezleri açılıyor, basında bu konu sıkça ele alınıyor. Almanya’da 16 yaşın üzerindeki her dört kişiden biri herhangi bir sekilde yılda en az bir kez detoks uyguluyor. Peki detoks ne anlama gelir? Bu nasıl uygulanır?
Detoks nedir?
Detoks; latince kökenlidir ve Detoxikation kavramının kısaltılmışıdır. Detoxikation zehir atımı anlamına gelir. Bu işlem için Almancada ise sadece zehir atımı anlamına gelmeyen “Entschlacken” ve “Entsäuern” kavramlari vücudu, vücuda fazlalığı yük olan bütün atık ve asitik maddelerden arınndırlması anlamına gelir ve doğal tedavi yöntemi olarak uygulanır. Nedir bu atık ve asitik maddeler? Bunlar nasıl oluşur? Bu atık ve asitik maddeler et, yumurta, diğer hayvansal proteinler, şeker, kola, kahve, nikotin, alkol gibi maddelerin vücutta dönüşümlerinden açığa çıkarlar ve bunların aslında dışarı atılması gerekir. Bunlara ek olarak kullanılan ilaçların, besin maddelerimizdeki hormonların, teneffüs ettiğimiz kirli havanın vs. vücutta atık maddeler oluşmasına yol açar. Ayrıca strese maruz kalma durumunda da vücutta benzer etki oluşur. Görüldüğü gibi bu atık maddelere sebep olan faktörler endüstri toplumlarının vazgeçilmez yaşam ve beslenme şekli haline gelmekle kalmadı, aynı zamanda da çoğu madde bir bağımlılık şeklinde tüketilmektedir..
Detoksu hemen hemen bütün dinler oruç şeklinde konu eder ve yılın belli bir döneminde oruç tutulmasını öngörür.
Bu oruçların dinden dine uygulanış şekilleri farklı olsada, ortak yanlarından bazıları vücudu dinlendirmek, nefsi kontrol edebilmek, bazı dünyevi alışkanlıklar konusunda kafa yormak ve bunları sorgulamamayı hedeflemektedir.
Detoks Neden Gerekli?
Normal koşullarda bu atık asitik maddeleri vücudumuz dışarı atacak durumdadır. Normal koşuldan kastım, eğer bunların oranı yaklaşık olarak genel besin maddelerinin % 20-25’ini oluşturuyor ise. Bunun dışında, eğer biraz birikme olursa buda en az yılda bir kere oruç tutma yoluyla vücuttan atılırdı. Bu atık maddelerin ve toksin birikimini eğer vücut dışarı atamaz ise, bu durum kanın pH değerinin yükselmesine ve vücudun direncinin düşmesine sebep olur. Atık maddelerin çoğaldığını ve vücut dışarı atım organlarıyla (bağırsaklar, akciğerler, cilt ve böbrekler) artık başa çıkamadığını bize sinyaller vererek belirtir.
Bu sinyallerin başlıcaları:
· Fazla kilo veya kilo kaybı
· Allerjiler
· Aşırı halsizlik ve kronik yorgunluk
· Eklem ağrıları ve eklem iltihapları
· Cilt yağlanması ve diğer cilt rahatsızlıkları
· Sıkça tekrarlayan üşütmeler, gripal durumlar ve enfeksiyonlar
· Baş ağrıları
- Genel ruhsal labilite
Bağışılık sisteminin düşük ve kanın asitik olması durumlarında, sadece haha çabuk hastlanma değil aynı zamanda kanser hücrelerinin üremesi için de olumlu koşulların hazırlanmış oldugunu bilimsel araştırmalar da göstermektedir. Detoksu bir nevi kanserden korunmada önleyici tıp olarak da algılamamız gerekir. ( Tabiiki kanserin önlenmesi için daha bir çok önlem gerektiğini unutmamalı.)
Seçilen detoks şekline göre, oruç dönemi sayesinde özellikle sindirim sistemimiz dinlenmiş olacaktır.
Detoks, yani arinma, bahar tazelenmesi bir yandan hastalanmamak ve diğer yandan da mevcut hastalıkların sağılma sürecini olumlu yönde etkilemek için gerekmektedir.
Kos’lu Hippokrates hekimlik yaptığı dönemde insanları oruç tutmaya yönlendirmiştir ve şöyle der: “Her şeyde ölçülü ol, temiz hafa teneffüs et, her gün çilt bakımı ve beden hareketleri yap... ve ufak ağrılarını ilaçtan ziyade oruç ile sağalt.“
Neden İlkbahar da arınılmalı
Doğanın ilkbaharda nasıl bir tazelikle karşımıza çıktiğini bugünlerde canlı olarak yaşamaktayız. Peki biz insanların bedeni (tabiki ruhu ve zihni de) ne zaman dinlenir ve tazelenir?
Kış mevsiminde bedenimiz soğuktan korunmak için ve olası besin alamama (hastalık) dönemlerine hazırlık amaçlı, sonradan kaloriye dönüştürmek üzre yağ depolamasına gider. Ayrıca kış boyunca hava soğuk olduğu için daha fazla kaloriye ihtiyacımız olduğunu unutmamak gerekir. Bu depolama işlemi bizim bilincimiz dişinda, havanın soğuması durumunda otomatikman vücudumuzun sensörleri sayesinde algılanıp harekete geçmektedir. Havanın birden soğuduğu durumlarda, vücut yeterince hazırlık yapamadığından dolayı çok sayıda insanın üşütme yaşadiğini her sonbaharda gözlemleriz. Eğer bu depoları kış boyunca tamamen kullanmadıysak, ilkbahara çıktığımızda bunlar bize yük olurlar ve artık gereklide değiller. Bundan dolayı vücudu zehirli (toksin) ve atık maddelerden temizlemenin yanında fazla yağlardan da arındırmak açısından detoksun ilkbaharda uygulanması çok önemlidir.
Ayrıca kış mevsimine hazırlık olarak vücudu tazeleyip güçlendirmek için detoksun sonbaharda da uygulanması yerinde bir kış hazırlığıdır.
Kısaca detoks uygulamasi sayesinde hastalıklardan korunmuş ve vücudumuzdaki alkalik-asitik dengesini sağlayarak sağlığımız için önemli bir yatırım yapmış oluruz.
Kimlerin detoks yapması sakıncalıdır:
Detoks her ne kadar sağlığa kavuşmak ve sağlığımızı korumak için önemli olsada bazı insanların bu oruç şeklini uygulamalanrında sakınca vardır. Bunların başlıcalarını şöyle sıralayabiliriz:
· 16 yaşın altındaki genç ve çocuklar
· Hamile ve emziren bayanlar
· Akut psikolojik tedavi görenler
· Enfeksiyon hastalığı geçirme dönemindekiler
· Kemik hastaları
· Çok ileri yaşlarda
· Yemek yeme bozukluğu yaşayanlarda (ör. aşırı zayıfların)
· Değişik ilaç tedavisi görenlerin
· Ağır hastaların ve ameliyat geçirenlerin
· Hipertiroid den dolayı tedavi görenler (bun insanlar zaten çok yakıyorlar)
Diğer hastalık durumlarında veya genel durumunuzu oruçtan önce doktorunuza ya da bir uzmana danışmanızda yarar var.
Detoks şekilleri?
Detoksu yani toksinlerden arınma işlemini, yukarda da belirtildiği gibi oruç uygulaması yaparak gerçekleştirebiliriz. Oruç kelimesi (Arapça: siyam, savm; İngilizce:fast; Almanca: fasten) tutmak, yani nefsi tutmak, engellemek anlamına gelir. Kastedilen ise ya belli besin maddelerinden uzak durmak ya da belli bir süre hiç yemek yememek. Yukarda belirtildiği gibi, değişik dinlerde farklı şekillerde uygulanan oruçun hedefi; sadece bedeni dinlendirmek değil, aynı zamanda zihnin ve ruhunda dinlenip dinginleşmesi ve bu sayede beden, ruh ve zihin dengesinin sağlanması günümüze kadar aktarılmıştır.
Günümüzde ise genelde ‘sağlık orucu’ bedenin arınması ve tazelenmesi için uygulanmaktadır. Batı aleminde genel itibarıyla şu oruç şekillerinin yaygın olarak uygulandığını görmekteyiz.
- Total oruç / sadece su, çay ve sebze-meyve suları ile
- Bazik beslenme (asit üreticilerini yemeyerek)
- Tek yanli beslenme: Sadece belli pişmiş/pişmemiş gıdalar ile beslenme (sıvı ya da katı)
Özellikle total oruç doktor kontrolü ile başlatılmalı ve oruca belli bir beslenme şekli ile en az üç gün vücut hazırlanır. Oruç sonrasında yine orucun süresine göre vücut hassas bir şekilde hazırlanarak normal yemek dönemine geçilmelidir.
Detoksun, bedenin atması gereken maddeleri daha rahat atabilmesi için –doğaya paralel olarak- küçülen ay dönemlerinde yapılması önerilir.
- Oruç süresi kişinin isteğine ve uygulama koşullarına göre değişiklik gösterir.
Bir detoks örneği: Bazik oruç
Detoks döneminde mümkün olduğunca asitik atık maddesi üreten (yukarda saydığımız besin maddeleri) besinler tüketilmemeli. Bu durumda vücuda asit girişi engellenir. Ayrıca vücuttaki varolan toksinler, fazla yağlar ve asitik atık maddeler ise değişik şekillerde harekete giçirilerek vücuttan atılması sağlanır. Bu dişarı atma olayı ise lenf kanalı ve bunu takiben kan yoluyla sağlandığı için bu dönemde normalin üzerinde kaliteli su içmek çok önemlidir, çünkü bu dışarı atılması gereken maddeler ancak sıvı aracılığı ile dışarı taşınabilir. Bol oksijenli hava, stressiz bir yaşam ve organların faaliyetini kolaylaştırmak için hareket ve organlara yönelik egzersizler çok önemlidir. Yağların ve tosinlerin içten çözümü için bir oruç çayı detoksun çeşidi ne olursa olsun süreci olumlu yönde etkiler. Detoksun şekline göre mineral, vitamin takviyesi, bazik beslenme önerilir. Ör. total oruçda bağırsak temizliği lağman yapılark sağlanabilir.
Bazik oruç döneminde sadece taze sebze ve meyve, kurutulmuş meyve, çerez, sürgün ve filizlendirilmiş besin maddeleri tüketilir. Bu süreci masajlar, çaylar, belli organ hareketleri, kaplıca/hamam ziyaretleri, nefes ve karaciğer egzersizleri vs. desteklemektedir.
Ben kendi hastalarıma ve oruç gruplarımla bazik oruç şeklini uyguluyorum. (Bu yıl bu programı bu yıl (2010) Fethiye’de hem doğası hemde kuruluş zihniyeti açısından doğal tıbbın destekleyicisi olan Pastoral Vadi’de gerçekleştiriyoruz. Bilgi ve başvuru: www.imc-tr.com)
Sağlıkla Kalın
Şaduman Karaca
